Als mantelzorger wil je weten waar je rekening mee moet houden in de zorg voor jouw kwetsbare naaste; wat kan wel en wat kan niet?

Op deze pagina vind je antwoorden op vragen die wij binnen krijgen. Zit de informatie die je zoekt er niet bij, of wil je meer weten? 

Neem dan contact op met de Mantelzorglijn: 030 760 60 55 (werkdagen 9 – 18 uur), mantelzorglijn@mantelzorg.nl

Veelgestelde vragen over mantelzorg en het coronavirus

Deze lijst met veelgestelde vragen wordt dagelijks aangepast aan de laatste inzichten en/of uitgebreid. Check dus regelmatig onze website.

Op bezoek bij je naaste die zelfstandig thuis woont

Beperk het contact als de degene voor wie je zorgt ouder is dan 70 jaar en/of een kwetsbare gezondheid heeft tot het noodzakelijke.

Ga niet op bezoek als je zelf milde of ernstige klachten hebt als hoesten, niesen, verkoudheid, koorts.

Bundel je bezoek. Ga als dat kan eens per week voor alle klusjes tegelijk, zoals boodschappen, was en medicijnen brengen. In plaats van elke dag voor een losse klus.

Beperk ook het aantal mantelzorgers dat over de vloer komt bij je kwetsbare naaste tot maximaal 3 vaste familieleden, bekenden en/of vrijwilligers.

Houd je bij een bezoek aan de richtlijnen van het RIVM over persoonlijke hygiëne en afstand bewaren. Ook in het huis van je naaste geldt: 1,5 meter afstand houden.

Wil je samen een ommetje maken? Ga dan niet naar drukke straten of parken en ga zo min mogelijk naar winkels. Het is beter om binnen te blijven of om in de tuin of op het balkon van de buitenlucht te genieten.

En let op: ben je zelf als mantelzorger 70+ en/of heb je een kwetsbare gezondheid? Dan is het ook voor je eigen gezondheid belangrijk het bezoek aan degene voor wie je zorgt te beperken!

Twijfel je over wat wijs is? Bel met de Mantelzorglijn en we maken samen met je de afweging.

Ben je zelf verkouden, heb je verhoging of koorts? Ga niet naar je naaste toe, maar ga op zoek naar alternatieven.

Zijn er bijvoorbeeld familieleden, buren, kennissen of vrienden die tijdelijk de mantelzorgtaken van je kunnen overnemen? Of misschien mensen die ze kennen via de kerk, sport)vereniging, ouderenbond of hobbyclub.

Je voelt je wellicht bezwaard om hulp te vragen, maar besef goed dat het belangrijk is dat jouw naaste geholpen wordt en dat veel mensen het juist fijn vinden wanneer ze concreet weten waarmee ze kunnen helpen. Vraag tijdig om hulp, wacht niet tot het echt niet meer gaat.

Ken je mensen aan wie je hulp kunt vragen maar heb je geen contactgegevens? Maak dan gebruik van social media. Meestal is een persoon snel gevonden bijvoorbeeld via Facebook of LinkedIn. Ken je niemand in de straat van je naaste? Doe een briefje door de brievenbussen in de straat en vraag om hulp.

Heeft je naaste thuiszorg? Neem dan met de thuiszorgorganisatie contact op en meld dat je momenteel niet bij jouw hulpbehoevende naaste mantelzorg kunt verlenen. Óf de thuiszorgorganisatie extra taken op zich kan nemen, zal afhankelijk zijn van de mogelijkheden van de organisatie.

Ook via het steunpunt mantelzorg in de woonplaats van je naaste en via het Wmo-loket van de gemeente kun je om hulp vragen. En in noodgevallen natuurlijk ook via de huisarts.

Zie daarnaast ook de landelijke initiatieven voor hulp onder het kopje ‘landelijke informatie, initiatieven en tips’.

Denk aan:

  • Bel vaker. Misschien kun je met een aantal familieleden en bekenden een rooster maken, zodat er iedere dag iemand met je naaste belt.
  • Maak eventueel gebruik van beeldbellen. Dit kan bijvoorbeeld via WhatsApp, Skype, Facetime, Zoom. Als je zelf niet zo goed thuis bent in het gebruik van deze middelen, vraag dan om hulp in je omgeving.
  • Op de site van Seniorweb lees je meer over beeldbellen
  • WhatsApp biedt vele mogelijkheden: stuur een spraakbericht, foto’s, filmpjes en breng zo wat levendigheid van je dag bij je naaste in huis.
  • Het Ouderenfonds heeft een helpdesk Welkom Online. Voor hulp bij beeldbellen en contact houden via social media.
  • Stuur post. Een kaartje of brief, tekeningen van de (klein)kinderen. Schrijf bijvoorbeeld over wat je vandaag gedaan hebt. Of over leuke herinneringen die je samen hebt, misschien omlijst met een een oude foto.
  • Is je naaste een beetje handig op een smartphone of tablet? Dan zijn er veel spelletjes die je samen op afstand kunt spelen, denk aan Wordfeud, Ruzzle of Patience.
  • Lees ter inspiratie ook ons nieuwsbericht over contact houden.

Je naaste in het verpleeghuis of in een andere zorginstelling

Bewoners van verpleeghuizen mogen in ieder geval tot 28 april geen bezoek ontvangen. Dit geldt ook voor ouderen in kleinschalige woonvormen. Alleen voor bewoners die stervende zijn wordt een uitzondering gemaakt. Ook bezoek aan zorginstellingen waar mensen met een verstandelijke beperking wonen is geminimaliseerd.

Het kan zeer ingrijpend zijn als je niet op bezoek kunt bij jouw hulpbehoevende naaste. Probeer op alternatieve manieren contact te houden:

  • Bel vaker. Misschien kun je met een aantal familieleden en bekenden een rooster maken, zodat er iedere dag iemand met je naaste belt.
  • Maak eventueel gebruik van beeldbellen. Dit kan bijvoorbeeld via WhatsApp, Skype, Facetime, Zoom. Als je zelf niet zo goed thuis bent in het gebruik van deze middelen, vraag dan om hulp in je omgeving.
  • Op de site van Seniorweb lees je meer over beeldbellen:https://www.seniorweb.nl/artikel/videobellen-apps-...
  • WhatsApp biedt vele mogelijkheden: stuur een spraakbericht, foto’s, filmpjes en breng zo wat levendigheid van je dag bij je naaste in huis.
  • Het Ouderenfonds heeft een helpdesk Welkom Online. Voor hulp bij beeldbellen, contact houden via social media etc. Zie https://www.ouderenfonds.nl/helpdesk-welkom-online
  • Stuur post. Een kaartje of brief, tekeningen van de (klein)kinderen. Schrijf bijvoorbeeld over wat je vandaag gedaan hebt. Of over leuke herinneringen die je samen hebt, misschien omlijst met een een oude foto.
  • Is je naaste een beetje handig op een smartphone of tablet? Dan zijn er veel spelletjes die je samen op afstand kunt spelen, denk aan Wordfeud, Ruzzle of Patience.

Lees ter inspiratie ook ons nieuwsbericht over contact houden.

Vraag zo nodig de instelling waar je naaste woont om te helpen het contact via de telefoon, WhatsApp of ander middel tot stand te brengen. Misschien is het mogelijk een vast moment op de dag af te spreken waarop er onder begeleiding contact is?

De zorg bij je naaste thuis

Heb je hulp nodig bij de zorg voor je naaste? Kijk eerst wie in je eigen netwerk of in dat van je naaste kan helpen. Is daar onvoldoende ondersteuning te vinden, dan kun je bij de volgende organisaties terecht:

  • Steunpunt mantelzorg
    In elke gemeente is een steunpunt mantelzorg. Google op de naam van de gemeente waar je naaste woont en het trefwoord ‘mantelzorg’. Meestal vind je dan de naam en contactgegevens van de organisatie. Kom je er niet uit? Bel de Mantelzorglijn en we zoeken het voor je op.

    Een steunpunt kent de lokale situatie goed, en kan je de weg wijzen naar hulp en ondersteuning in de woonplaats van degene voor wie je zorgt. Vaak bieden ze op dit moment zelf ook praktische hulp zoals boodschappen doen, medicijnen ophalen en de hond uitlaten.

  • Clientondersteuner of mantelzorgmakelaar
    Hulp nodig bij het regelen van zorg of ondersteuning? Een cliëntondersteuner of mantelzorgmakelaar kan je daarbij helpen.

    Informatie over cliëntondersteuning

    Informatie over een mantelzorgmakelaar

    Wil je meer informatie hebben over deze ondersteuningsmogelijkheden, of zoek je contactgegevens? Bel de Mantelzorglijn: 030 - 760 60 55.

Afdeling Wmo of het sociaal wijkteam van de gemeente
Ook de gemeente kan veel hulp bieden. Op dit moment is persoonlijk contact maar beperkt mogelijk. Maar dat wil niet zeggen dat je geen hulp meer kunt krijgen. De afdeling Wmo of het sociaal wijkteam blijft telefonisch en per mail beschikbaar voor vragen.

Geef als er sprake is van spoed dit duidelijk aan, bijvoorbeeld omdat je zelf ziek bent en jouw hulpbehoevende naaste geen andere mensen heeft die kunnen helpen. 

Vrijwilligerscentrale

Via de vrijwilligerscentrale in de woonplaats van je naaste is vaak veel praktische hulp mogelijk, zoals boodschappen doen, medicijnen ophalen, vervoer, klusjes in huis en tuin. Bel en stel je vraag!

Thuiszorg

Voor hulp bij persoonlijke verzorging, medicijnen toedienen en wondverzorging kun je terecht bij de thuiszorgorganisatie.

Casemanager dementie

Is je naaste dementerend en is er een casemanager dementie die jullie begeleidt? Wellicht kan de casemanager ook helpen bij de knelpunten waar je deze weken als mantelzorger tegenaan loopt.

Particuliere organisaties

Voor de hulp van deze organisaties moet je betalen. Sommige verzekeraars vergoeden (een deel van) de kosten als je een aanvullende verzekering hebt. Neem contact op met jouw verzekeraar of vraag één van onderstaande organisaties welke afspraken zij hebben gemaakt. 

We noemen een aantal landelijk of regionaal opererende organisaties: www.saaraanhuis.nl, www.mantelaar.nl, www.seniorservice.nl, www.zorgmies.nl, www.fleurdedag.nl

Of kijk op informatie van de Rijksoverheid over de zorg voor thuiswonenden 

In deze moeilijke tijd is het belangrijk dat de mensen die het meeste de hulp nodig hebben, die ook krijgen.

Als je de mogelijkheid hebt om tijdelijk huishoudelijke taken over te nemen, dan is het goed om dat te doen.

Als het gaat om verzorgingstaken, zoals douchen, steunkousen aantrekken en medicijnen toedienen, moet je minimaal goede informatie krijgen van de thuiszorgorganisatie. Daar hoort ook bij dat je weet wie je kunt bellen bij de thuiszorgorganisatie als je vragen hebt over de verzorgingstaken.

Ga altijd in gesprek met de thuiszorgorganisatie als je twijfels hebt over of jij de zorg kunt geven die van jou wordt gevraagd.

Op de website van samen Beter Thuis vind je instructievideo’s over het verzorgen en verplaatsen van je naaste.

De herindicatie voor thuiszorg verloopt via de coördinerend wijkverpleegkundige van de thuiszorgorganisatie waar je naaste de zorg van krijgt.

Het huisbezoek kan vervangen worden door een telefonische (her)indicatie. Ook is het mogelijk dat de herindicatie, als de zorginzet niet veranderd is, met drie maanden wordt verlengd. Wanneer de crisis voorbij is, vindt een huisbezoek plaats om de verlenging te toetsen en als nodig een nieuwe herindicatie in gang te zetten. Let op, als de zorginzet is veranderd – meer of minder wordt – moet je dat wel aangeven bij de wijkverpleegkundige. 

Bij algemene vragen over een pgb kun je bellen met de Mantelzorglijn. Vaak kunnen we je goed op weg helpen.

Heb je specifiekere vragen? Neem dan contact op met Per Saldo, de belangenvereniging voor mensen met een persoons gebonden budget. 

Lees ook de adviezen van Per Saldo over het pgb in tijden van corona en volg hun nieuwsberichten.

Als je zelf niet meer kunt zorgen, dan moet iemand anders de zorg van je overnemen. Dit kan onverwachts zijn.

Het is dan handig als alle informatie over medicijnen, allergieën, belangrijke telefoonnummers, instructies voor de verzorging op papier staan. 

Je kunt uit voorzorg vast een overzicht maken aan de hand van een checklist.

Je kunt de checklist ook bestellen als invulboekje.

Natuurlijk kun je ook zelf in een notitieboekje de meest belangrijke zaken over de zorg en ondersteuning van je naaste opschrijven.

Naast het maken van een overzicht, kun je ook alvast nadenken over wie de zorg van je over kan nemen. En met deze personen afspraken maken.

Bescherming en testen

MantelzorgNL is in overleg met het ministerie van VWS over persoonlijke beschermingsmiddelen voor mantelzorgers, die in de vitale sector werken en/of dichtbij zeer kwetsbare naasten moeten zijn. Er is een richtlijn (LCI-richtlijn COVID-19) waar ook mantelzorgers een beroep op kunnen doen.

Er is echter een groot gebrek aan beschikbare middelen, met name mondkapjes. Dit betekent dat het moeilijk is om gebruik te kunnen maken van deze beschermingsmiddelen. Overleg zo nodig met de huisarts, apotheek of de thuiszorg.

Digitale ondersteuning

Speciaal voor mantelzorgers zijn er slimme zorgoplossingen die in deze tijd goed van pas komen. We geven een paar voorbeelden:

Zorg van Nu heeft actuele informatie, gerelateerde zorgoplossingen en extra financiële mogelijkheden bij elkaar op één pagina. Daarnaast zijn er ook tips en handreikingen voor digitale vaardigheden opgenomen.

Werk en mantelzorg

Soms is het niet mogelijk om vanuit huis te werken. Zorg ervoor dat je ook op je werk de richtlijnen van het RIVM volgt en zo het risico op besmetting van jezelf en je naaste tot een minimum beperkt. Houd 1,5 meter afstand van anderen en was regelmatig je handen. 

Werk je in een winkel, dan mag je jouw werkgever vragen om voldoende beschermende maatregelen te nemen. Denk aan extra ontsmettingsmiddelen, een beperking van het aantal mensen dat de winkel in mag, aan schermen bij de kassa en contactloos betalen om de kans op verspreiding te minimaliseren.

Als werknemer moet je de hygiënevoorschriften goed volgen. Als je merkt dat klanten zich niet houden aan de beschermende maatregelen, meld dit bij jouw teamleider of manager.

Maak je eventuele zorgen bespreekbaar bij jouw werkgever en benoem dat je zorgt voor een hulpbehoevende naaste. Misschien kun je afspreken dat jij zoveel mogelijk afgeschermd werkt en dat je extra schoonmaak- of desinfectiemiddelen kunt gebruiken. Zeker als je met apparatuur werkt of met klanten contact hebt, is het verstandig om extra hygiënemaatregelen te nemen, zoals het schoonmaken van de apparatuur en extra je handen wassen. Jouw werkgever moet hierin voorzien.

Mogelijk kun je met familie en vrienden afspreken dat zij extra zorgtaken voor hun rekening nemen, zodat jij thuis 1,5 meter afstand tot je naaste kunt houden.

Je kunt niet weigeren om naar je werk te gaan. Maar het is voor niemand prettig als er spanning ontstaat, dus maak jouw zorgen vooral bespreekbaar.

Vraag je werkgever om zijn of haar hulp. Maak je je te veel zorgen, mogelijk kun je dan gebruik maken van een verlofregeling en/of neem je verlof op. Bedenk dat het voor jouw werkgever belangrijk is dat jij er bent en dat het coronavirus niet heel snel uit Nederland weg is. Blijf vooral voldoende voorzorgsmaatregelen nemen en ga door met je werk.

Zie voor meer informatie het dossier werk en corona van het CNV.

Financiën

We hebben deze vraag voorgelegd aan VNG. Op dit moment is er nog geen besluit over het wel of niet doorbetalen van de eigen bijdrage indien de zorg tijdelijk is stopgezet. Er wordt door het ministerie samen met de gemeenten en zorgkantoren naar gekeken. 

Houd een lijstje bij van alle (extra) kosten die je maakt door de zorg voor je naaste. En bewaar bonnetjes, facturen en betalingsbewijzen. Mogelijk zijn de kosten aftrekbaar van de belasting. Zie ook www.meerkosten.nl/belastingvoordeel (let op: dit zijn de regels voor 2019; begin 2021 staande de afspraken voor 2020 online. Die zullen echter in grote lijnen overeenkomen met die van 2019).

Heb je een heel laag inkomen en extra uitgaven voor zorg? Soms biedt de gemeente uitkomst via bijzondere bijstand.

Landelijke informatie, initiatieven en tips

Er zijn steeds meer initiatieven waar gezonde burgers zich aanbieden om de kwetsbaren te helpen. Hier kun je terecht voor praktische hulp en ondersteuning, zoals boodschappen doen, hond uitlaten of medicijnen ophalen.

Bijvoorbeeld:

Boodschappen en eten

Kan je naaste zelf geen boodschappen doen en is er niemand in de buurt die dat kan overnemen? Alternatieven:

  • Bestel boodschappen online en laat ze bij je naaste bezorgen.
  • Uitleg over online boodschappen doen:
    Boodschappen doen via internet
    Online boodschappen bestellen bij Albert Heijn
  • Supermarkten en slagers verkopen vaak kant-en-klaarmaaltijden.
  • Vraag mensen in de straat om boodschappen te doen. Ken je niemand in de straat van je naaste? Doe een briefje door de brievenbussen in de straat, vraag om hulp. Veel mensen willen graag helpen. Laat de boodschapper (jou of je naaste) een Tikkie sturen via Whatsapp om de kosten te verrekenen. Of maak het bedrag over. Geef nooit een pinpas mee, om misbruik te voorkomen. Betaal ook niet met contant geld, om besmetting te voorkom
  • Bel het lokale steunpunt mantelzorg of de gemeente: zij kunnen een vrijwilliger inschakelen voor boodschappenhulp.
  • Sommige restaurants verkopen nu ze gesloten zijn voor lunch en diner afhaalmaaltijden. Check de websites van de restaurants in de woonplaats van je naaste.

Eenzaamheid

Is je naaste eenzaam? Naast de alternatieve manieren om contact te houden (zie een eerdere vraag) kan je naaste bellen met:

Omgaan met stress

Alle berichtgeving over het coronavirus kan je naaste stress geven. Tips om hiermee om te gaan

Diversen

Een totale lockdown is een maatregel waarbij de regering bepaalt dat mensen thuis moeten blijven en niet meer de deur uit mogen.

Je mag dan alleen nog de deur uit voor: boodschappen doen, bezoek aan een medische voorziening of naar je werk gaan, als dit valt onder de vitale beroepen: zorg, politie en onderwijs.

Een lockdown is voor veel mantelzorgers een schrikbeeld, omdat je dan helemaal niet meer bij jouw hulpbehoevende naaste langs kunt.

Wat je nu kunt doen, is met familie, vrienden en buren van de hulpbehoevende naaste afspraken maken over wie wat kan doen.

Je kunt denken aan

  • Uitzoeken hoe boodschappen online besteld en afgeleverd kunnen worden bij de hulpbehoevende naaste.
  • Taken verdelen die op afstand gedaan kunnen worden, zoals het overleg met de thuiszorg. Zorg ervoor dat jullie over de goede contactgegevens beschikken.

Afspraken maken over hoe jullie in contact met elkaar blijven.

MantelzorgNL heeft het ministerie van VWS verzocht om, als zo’n vergaande maatregel nodig is, mensen enige tijd te geven om de laatste maatregelen te nemen. Of dit mogelijk is, zal dan afhangen van de urgentie.

Op dit moment zijn er geen signalen dat de regering zal besluiten tot een totale lockdown. Houd je goed aan alle regels van de overheid. Dan remmen we samen de verspreiding van het virus en voorkomen we dat een totale lockdown nodig is.

België heeft de grens met Nederland gesloten in verband met het coronavirus. Alle niet-essentiële reizen van en naar België zijn verboden.

Het verlenen van bijstand of zorg aan een oudere, minderjarige, gehandicapte of kwetsbare persoon, wordt door België gezien als een essentiële reden om te reizen.

Je mag dus voor mantelzorg de grens over.

Het is niet verplicht om schriftelijke documentatie te hebben die de reden van de reis rechtvaardigt, maar het wordt wel aangeraden.

Wees creatief, kijk wat je aan documenten, facturen, correspondentie over behandelingen en medische zaken kunt achterhalen.

Denk hierbij aan:

  • Indicaties voor thuiszorg, huishoudelijke hulp, dagbesteding, persoonlijke begeleiding vanuit de Wmo, Wlz, Jeugdwet, zorgverzekering. De indicatie zelf, of bijvoorbeeld correspondentie of facturen hiervan.
  • Brief van een huisarts of specialist over de medische situatie van je naaste. Vaak kun je bijvoorbeeld verslagen van een bezoek aan een specialist via het digitale dossier van jouw naaste bij de arts of het ziekenhuis downloaden.
  • Bevestiging van inschrijving als mantelzorger bij het steunpunt mantelzorg in de woonplaats van je naaste.
  • Verklaring van het steunpunt mantelzorg dat je daar bekend bent als mantelzorger.
  • Bewijs van ontvangst van de jaarlijkse mantelzorgwaardering of het mantelzorgcompliment.
  • Belgische huisartsen kunnen een attest opstellen waarmee je de grens over kunt.

Vanuit de Nederlandse zijde krijgen wij berichten dat je bij controle aan de Belgische grens moet aangeven naar wie je toegaat (naam + adres). Geef daarbij ook aan dat dit voor mantelzorg is.

De Belgische politie controleert de adresgegevens. Zijn de gegevens correct, dan word je doorgelaten. In veel gevallen lijkt dit te werken, en zijn geen aanvullende papieren nodig.

Vragen? Bel met de Mantelzorglijn (030 760 60 55). Woont u in België, dan kunt u ook overleggen met het Nationaal Crisiscentrum (0800/14 68 9).

Aanvullingen op bovenstaande informatie over mantelzorg in het grensgebied met België? Wij vernemen je tips graag!

Ook voor mantelzorg gelden de richtlijnen van het RIVM:

Blijf zoveel mogelijk thuis

Ontvang zo min mogelijk bezoek, maximaal drie bezoekers tegelijk en houd ook binnen buiten gezinsverband 1,5 meter afstand tot elkaar.

Ga alleen naar buiten als dat nodig is

Voor werk wanneer je niet thuis kunt werken, voor boodschappen, een frisse neus of om iets voor een ander te doen. 

Ga niet op bezoek bij mensen van 70 jaar of ouder en mensen met een kwetsbare gezondheid. 

Ga zeker niet op bezoek als je hoest, niest, verkouden bent, verhoging of koorts hebt.

Als je naar buiten gaat, houd dan tenminste 1,5 meter afstand tot anderen 

Uitgezonderd gezinnen, huishoudens en kinderen tot en met 12 jaar. Houd 1,5 meter afstand van anderen. 

Zorg voor goede hygiënemaatregelen

Was je handen 20 seconden lang met water en zeep, daarna handen goed drogen; voordat je naar buiten gaat, als je weer thuis komt, als je je neus hebt gesnoten, voor het eten en nadat je naar de wc bent geweest.

Hoest en nies in de binnenkant van je elleboog

Gebruik papieren zakdoekjes om je neus te snuiten en gooi deze daarna weg en was daarna je handen.

Schud geen handen en zoen en knuffel niet met je naaste.

Corona. Wat nu?

Wat moet ik doen bij klachten?

Milde verkoudheidsklachten zijn: neusverkoudheid, veel niezen, loopneus, niezen, keelpijn en lichte hoest en verhoging tot 38,0 graden Celsius. Blijf in dit geval thuis en beperk het contact met andere mensen. Je hoeft de huisarts niet te bellen. 

Bij ernstige klachten, zoals koorts (meer dan 38 graden Celsius) en als je hoest of moeilijk ademt, dan kun je bellen met de huisarts. Als de klachten overeenkomen met COVID-19 word je niet meer standaard getest. Blijf bij deze klachten thuis, ook gezinsleden/huisgenoten moeten thuis blijven.

Lees meer op de website van het RIVM